Türkiye’de Gelir Dağılımı Üzerine Son Veriler

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayınlanan 2025 yılı Gelir Dağılımı İstatistikleri, hanehalkı gelirlerinin önemli değişimlerini gözler önüne serdi. En zengin kesimin toplam gelirden aldığı pay yüzde 48,0 olarak kaydedildi. 2024 yılına ait verilere dayanan Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, hanehalkı büyüklüğü ve yapısını dikkate alarak eşdeğer kullanılabilir fert gelirini hesapladı.

Gelir Eşitsizliği Belirtileri

Yapılan araştırmalar, en yüksek eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine sahip olan yüzde 20‘lik kesimin, toplam gelirden aldığı payın bir önceki yıla göre 0,1 puan azalarak yüzde 48,0 olduğuna dikkat çekti. Aynı şekilde, en düşük gelir grubundaki yüzde 20‘nin payı ise 0,1 puan artarak yüzde 6,4 seviyesine yükselmiştir.

Gini Katsayısı 0,410 Olarak Hesaplandı

Gelir dağılımındaki adaletsizliği gösteren Gini katsayısı, 2025 için 0,410 olarak belirlendi. Bir yıl öncesine göre 0,003 puanlık bir düşüş yaşanmıştır. Sosyal transferler hariç tutulduğunda bu oran 0,473, emekli ve dul-yetim aylıkları dışındaki sosyal transferler çıkarıldığında ise 0,420 olarak hesaplandı. Brüt gelir üzerinden hesaplanan Gini katsayısı ise 0,422 olarak verilmiştir.

Gelir Dağılımındaki Oranlar

En yüksek gelir grubunun en düşük gelir grubuna oranını gösteren P80/P20 oranı 7,5 olarak hesaplanmış ve bir yıl içinde 0,2 puan azalmıştır. En yüksek yüzde 10‘un, en düşük yüzde 10‘a oranı ise 12,9 olarak belirlenmiştir.

Hanehalkı Gelirleri Tüm Türkiye’de Yükseldi

2024 yılındaki verilere göre, Türkiye genelinde ortalama hanehalkı kullanılabilir geliri bir önceki yıla kıyasla yüzde 76,7 artış göstererek 662 bin 414 TL’ye ulaştı. Ayrıca, yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri yüzde 77,3 artışla 332 bin 882 TL olarak hesaplandı.

Hanehalkı Türlerine Göre Gelir Dağılımı

Hanehalkı türlerine göre, yıllık ortalama eşdeğer fert geliri en yüksek 418 bin 025 TL ile tek kişilik hanehalklarında, bunu 386 bin 713 TL ile birden fazla kişiden oluşan hanehalkları ve 338 bin 164 TL ile tek çekirdek ailelerden oluşan hanehalkları takip etmektedir. En düşük gelir ise 264 bin 413 TL ile en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalklarında görülmüştür.

Gelirin Yüzde 50’si Maaş ve Ücretlerden Elde Edilmektedir

Toplam gelir içerisinde en yüksek pay, yüzde 49,7 ile maaş ve ücret gelirlerine aittir. Müteşebbis gelirinin payı yüzde 18,3, sosyal transfer gelirlerinin payı ise yüzde 18,2 olarak hesaplanmıştır. Tarım gelirinin müteşebbis gelirleri içindeki payı ise yüzde 15,6 olurken, emekli ve dul-yetim aylıkları sosyal transferlerin yüzde 89,3‘ünü kapsamaktadır.

Eğitim ve Sektör Farklılıkları

Eğitim düzeyine göre yıllık ortalama esas iş geliri, yükseköğretim mezunlarında 566 bin 839 TL, lise mezunlarında 376 bin 932 TL, lise altı eğitimlilerde 290 bin 323 TL, okula devam etmeyenler için ise 183 bin 900 TL olarak belirlenmiştir.

Sektörel Dağılım ve Değişiklikler

Sektörel dağılımda en yüksek yıllık ortalama esas iş geliri 426 bin 045 TL ile hizmet sektöründe görülmektedir. Tarım sektöründe ise en düşük gelir 237 bin 461 TL düzeyindedir. Yıllık gelir artışında en yüksek oran yüzde 79,0 ile inşaat sektöründe gerçekleşmiştir.

Bölgesel Gelir Farklılıkları Devam Ediyor

İBBS 2. Düzey bölgeleri itibarıyla en yüksek yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 449 bin 618 TL ile TR51 (Ankara) bölgesinde gözlemlenirken, en düşük gelir ise 172 bin 552 TL ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesinde kaydedilmiştir.

Gelir Eşitsizliğinde Bölgelere Göre Değişimler

Gelir eşitsizliğinin en yüksek olduğu bölge, P80/P20 oranıyla 8,5 ile TR71 (Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir) olurken, en düşük oran 4,6 ile TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) ve TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgelerine aittir.

İşgücü Hareketliliği Üzerine Analizler

Araştırmanın panel verilerine göre, 2024 yılında işsiz olan bireylerin yüzde 38,7‘si 2025 yılında iş bulmuş durumda. Önceki yıl çalışmakta olanların yüzde 90,3‘ü çalışma hayatına devam ederken, işgücüne dahil olmayanların yüzde 10,1‘i, işgücüne katılım göstermiştir.