Küresel gübre piyasasında yaşanan arz sıkıntısı derinleşirken, Rusya’dan önemli bir açıklama geldi. Moskova yönetimi, gübre ihracatına uygulanan kotaları 2026 yılının Aralık ayına kadar uzatma kararı aldı. Hükümet yetkilileri, Rus gübre üreticilerinin 1 Haziran ile 30 Kasım tarihleri arasında toplamda 20 milyon ton gübre ihracatı yapmalarına izin verileceğini duyurdu. Bu karar, Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar ve İran savaşı nedeniyle küresel gübre ticaretinde yaşanan olumsuzlukların etkisiyle alındı.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması, deniz yoluyla gerçekleştirilen gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin etkilenmesine yol açtı. Bu durum, dünya genelinde gıda krizi endişelerini artırarak, bazı ülkeleri yerel çiftçileri için alternatif tedarik kaynakları bulmaya yönlendirdi. Ancak arz sıkıntısı yalnızca lojistik sorunlardan kaynaklanmamakta; Çin ve Rusya gibi büyük üreticilerin ihracat kısıtlamaları, piyasadaki rekabeti daha da artırıyor. Sonuç olarak, alıcılar sınırlı miktarlardaki gübreler için daha yüksek fiyatlar ödemek zorunda kalıyor.
Bloomberg’in haberine göre, dünyada ikinci en büyük gübre üreticisi olan Rusya, küresel ticaretin yaklaşık yüzde 20’sini karşılıyor. Ülke, iç piyasayı öncelikli hale getiren bir politikayı sürdürüyor. Mayıs ayı sonuna kadar geçerli olan mevcut kota 18,7 milyon ton seviyesindeydi ve bu da Rus çiftçilerinin gübreye daha uygun fiyatlarla erişimini sağlıyordu. Yeni düzenlemeye göre, ihracatın ürün bazında dağılımı da netleşti. Buna göre, 8,7 milyon ton azotlu gübre, 4,2 milyon ton amonyum nitrat ve yaklaşık 7 milyon ton kompleks gübre ihraç edilebilecek.
Buna ek olarak, bazı istisnalar da mevcut. Gürcistan’ın ayrılıkçı bölgeleri Abhazya ve Güney Osetya’ya yapılacak sevkiyatlar, uluslararası transit taşımalar ve yurtdışına yönelik insani yardım kapsamında gerçekleştirilecek teslimatlar, kota uygulamasının dışında kalacak.
Piyasalarda fiyat baskıları artarak devam ediyor. Azotlu gübre fiyatları, İran savaşının başladığı Şubat ayı öncesine göre neredeyse iki katına çıkmış durumda. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalma süresinin uzaması durumunda fiyatların daha da yükselebileceğine dikkat çekiyor. Bu durum, çiftçiler açısından ciddi bir risk oluşturuyor. Artan gübre maliyetleri, üreticileri daha az gübre kullanmak zorunda bırakabilir; bu da verim kaybına ve dolayısıyla gıda fiyatlarında yeni bir artışa yol açabilir. Genel olarak, Rusya’nın ihracat kotalarını uzatma kararı, küresel gübre piyasasında mevcut dengesizlikleri daha da derinleştirerek tarım sektöründe maliyet baskısının uzun süre devam edeceğinin sinyallerini veriyor.
